Rozszerzanie diety: ziemniak jako pierwszy warzywny wybór
Ziemniaki są łatwe do rozdrobnienia, dobrze tolerowane przez niemowlęta i zawierają cenny potas (ok. 400mg/100g), witaminę C (ok. 15mg/100g), witaminy z grupy B oraz żelazo i cynk. Dodatkowo, jako źródło lekkostrawnych węglowodanów, pomagają w utrzymaniu energii u małych dzieci.

- Ziemniaki można wprowadzać do diety dziecka już w okolicach 6. miesiąca życia (najwcześniej od 4. miesiąca) - jako jedno z pierwszych warzyw. Są łatwe do rozgniecenia, mają łagodny smak i rzadko uczulają. Gotowane bez soli i masła, podane jako puree lub miękkie cząstki do samodzielnego jedzenia, dobrze sprawdzają się na start. Warto przy tym łączyć ziemniaki z innymi składnikami – np. z olejem rzepakowym (źródło tłuszczu niezbędnego do wchłaniania witamin) lub warzywami bogatymi w żelazo, jak gotowane brokuły. Takie połączenie nie tylko poprawia smak, ale i zwiększa wartość odżywczą posiłku – tłumaczy Ewa Trusewicz.

Schemat wprowadzania ziemniaków do diety malucha
•    6-8 miesiąc – w postaci gładkiego purée.
•    8-10 miesiąc – miękkie kostki lub wałeczki do samodzielnego chwytania.
•    10-12 miesiąc – mini-kluseczki, placuszki, kopytka, małe kawałki pieczone „w mundurkach”.

Błonnik + skrobia oporna = spokojniejszy brzuszek
Ziemniaki zawierają sporo błonnika. Co ciekawe – po ich wystygnięciu ilość błonnika w kartoflach wzrasta, ponieważ część skrobi przekształca się w skrobię oporną, czyli „prebiotyk w domowej wersji”. Wspiera on dobrą mikrobiotę i odporność, obniża ryzyko otyłości i łagodzi zaparcia. U maluchów z zaparciami warto więc serwować schłodzoną sałatkę ziemniaczaną.

Frytki, chipsy i… ryzyko chorób
Choć ziemniaki to wartościowe warzywo, ich forma ma kluczowe znaczenie. Smażone frytki i chipsy nie powinny być składnikiem diety dziecka – zawierają dużo soli, utlenionych kwasów tłuszczowych  i potencjalnie szkodliwe substancje, jak akrylamid - związek chemiczny, który powstaje naturalnie podczas obróbki termicznej produktów skrobiowych w wysokich temperaturach (jego ilość rośnie szczególnie przy smażeniu oraz długim, intensywnym przypiekaniu w bardzo wysokich temperaturach). To substancja, którą klasyfikuje się jako potencjalnie rakotwórczą i neurotoksyczną. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) i Amerykańska Akademia Pediatrii jednoznacznie zalecają, by unikać przetworzonych, smażonych form ziemniaka w żywieniu dzieci. 

- Badania wykazują, że dzieci spożywające duże ilości frytek i chipsów w większym stopniu zagrożone są nadwagą i otyłością - już nawet jedna porcja tygodniowo zwiększa to ryzyko! Co ważne, nadmierne spożycie frytek i chipsów nie wpływa jedynie na masę ciała. Badania wskazują, że u dzieci regularnie jedzących tego typu produkty częściej obserwuje się zaburzenia lipidowe (podwyższony cholesterol LDL  i trójglicerydy), co w dłuższej perspektywie podnosi ryzyko chorób sercowo-naczyniowych w życiu dorosłym. Smażone przekąski, ze względu na wysoką zawartość sodu, sprzyjają także podwyższonemu ciśnieniu tętniczemu, a ich regularne spożywanie wiązano z większym ryzykiem niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby (NAFLD) u dzieci! Dodatkowo dieta bogata w produkty smażone  i wysokoprzetworzone negatywnie wpływa na mikrobiotę jelitową, co może zaburzać regulację glukozy  i sprzyjać rozwojowi insulinooporności – wyjaśnia ekspertka.

Jak kształtować zdrowe nawyki?
Ziemniaki można podać w równie atrakcyjnej, a jednocześnie zdrowszej formie. Wystarczą proste, domowe metody: zamiast frytek przygotujmy lekko pieczone cząstki ziemniaka z olejem i ziołami, a chipsy można zastąpić cienko pokrojonymi plasterkami delikatnie pieczonymi w piekarniku lub air fryerze.

- Należy pamiętać, że nie są to tylko dietetyczne porady. To konkretne decyzje, które mają wpływ na przyszłe zdrowie dziecka. Im wcześniej maluch pozna prawdziwy smak warzyw i nauczy się je jeść w prostej formie, tym mniejsze ryzyko, że sięgnie po słone przekąski w wieku nastoletnim – przekonuje Ewa Trusewicz.

Bibliografia:
1.    Dietary intake in children and adolescents with food addiction: A systematic review, Addict Behav Rep. 2024 Jan 23:19:100531. doi: 10.1016/j.abrep.2024.100531. eCollection 2024 Jun
2.    Consumption Of Specific Foods And Beverages And Excess Weight Gain Among Children And Adolescents, Health Aff (Millwood) . 2015 Nov;34(11):1940-8