Sezonowość w pigułce: dlaczego to działa?

Wybieranie produktów w naturalnym czasie ich zbiorów to najlepszy przepis na sukces w kuchni. Przede wszystkim zyskujemy prawdziwy, intensywny smak warzyw i owoców, które dojrzewają na słońcu. Produkty sezonowe zachowują też najwięcej witamin i minerałów, ponieważ ich droga „z pola na talerz” jest krótka. Wybieranie produktów w szczycie ich dostępności to jedna z najskuteczniejszych metod na obniżenie kosztów codziennych zakupów – bo właśnie wtedy cena tych owoców i warzyw jest najniższa. Jednocześnie decydując się na lokalne dary ziemi, realnie wspieramy planetę, ograniczając ślad węglowy związany z długim transportem.

Sezonowość pomaga także zadbać o różnorodność naszej diety. Nasz kulinarny rok jest bowiem fascynującym cyklem: od wiosennej lekkości nowalijek i szparagów, przez letnią obfitość soczystych owoców i pomidorów, aż po jesienne „comfort food”, bazujące na dyniach, jabłkach i gruszkach. Zimą z kolei korzystamy z tradycyjnej mądrości, sięgając po kiszonki, mrożonki, warzywa korzeniowe i kapustne, naturalnie wspierając przy tym naszą odporność.

Gotuję, więc decyduję – młodzi odkrywają sezonowość

Zasady te są też fundamentem IV lekcji programu Akademia Lubella pt. „Sezonowość”.  W jej ramach uczniowie klas VI-VIII uczą się korzystania z kalendarza sezonowości, ale też tego, jak nie dać się ograniczyć porom roku. Scenariusz lekcji odkrywa przed nimi techniki przedłużania kulinarnego sezonu: od mrożenia i suszenia, po kiszenie i marynowanie. 

Lekcja została przygotowana we współpracy z Anią Starmach, kucharką, jurorką programów kulinarnych oraz influncerką, która przygotowała zarówno scenariusz zajęć, bazę wiedzy dla nauczycieli, jak i przepisy pokazujące, jak w praktyce wykorzystywać sezonowe produkty w codziennym gotowaniu.

Wspierając edukacyjną misję programu Akademia Lubella, Ania Starmach podkreśla: – Dla mnie sezonowość to przede wszystkim wykorzystywanie podpowiedzi natury, co w danym czasie smakuje najlepiej. Chciałabym, aby młodzi ludzie odkryli, że każda pora roku ma swojego bohatera, na którego warto czekać cały rok. Kuchnia to najlepsze laboratorium – ucząc nastolatków, jak wykorzystać to, co aktualnie oferuje natura, dajemy im narzędzia do bycia kreatywnymi i samodzielnymi. To wspaniałe uczucie, gdy widzimy, jak młodzież zamienia teorię w pyszne, sezonowe danie, czując przy tym dumę z własnego wyboru i smaku, który sam stworzył.

O tym, że sezonowość ma głębszy wymiar niż tylko kulinarny, przypomina natomiast współpracująca z programem Akademia Lubella psychodietetyczka Paulina Dobrowolska: - W dzisiejszych czasach sezonowość bywa mniej zauważalna, ponieważ wiele produktów jest dostępnych przez cały rok. Tym bardziej istotna staje się edukacja młodzieży w tym zakresie – tak, aby potrafiła podejmować świadome decyzje żywieniowe, zgodnie z ideą „Gotuję, więc decyduję”. Kiedy młody człowiek sam coś przygotuje — zrobi przetwory czy zaplanuje, jak wykorzystać produkty dostępne w danym sezonie — zaczyna widzieć, że ma realny wpływ na swoje wybory. To buduje poczucie sprawczości, uczy odpowiedzialności i pokazuje, że codzienne decyzje żywieniowe mogą wspierać zarówno jego zdrowie, jak i dobro naszej planety.

Od teorii do praktyki: Wiosenna pizza ze szparagami

A najlepszym sposobem na naukę sezonowości jest wspólne gotowanie. Warto zatem przygotować razem z nastolatkiem danie, które pozwoli cieszyć się pysznym smakiem i poczuć zieloną energię wiosny.

Składniki:
•    Ciasto: 500 g mąki Lubella, 1 op. suchych drożdży (7 g), 1 łyżeczka soli, 1 łyżeczka cukru, 300 ml ciepłej wody, 2 łyżki oliwy.
•    Dodatki: 5 łyżek pesto bazyliowego, 250 g mini mozzarelli, 50 g parmezanu, pęczek zielonych szparagów, 180 g szynki, 3 garście kolorowych pomidorków koktajlowych, 1 żółta papryka, oliwa.
•    Sos: 4 łyżki jogurtu naturalnego, 2 łyżki majonezu, 2 ząbki czosnku, sól, pieprz.

Przygotowanie: W misce wymieszaj mąkę, drożdże, sól i cukier. Wlej ciepłą wodę oraz oliwę, zagnieć ciasto i odstaw na 20 minut. W tym czasie przygotuj warzywa: odłam twarde końcówki szparagów, pokrój paprykę w paski, a pomidorki na pół. Rozciągnij ciasto na blasze, posmaruj je pesto i ułóż szparagi, szynkę oraz pozostałe warzywa. Na wierzch wyłóż mozzarellę. Piecz w 200°C przez ok. 20 minut. Podawaj z sosem czosnkowym przygotowanym z jogurtu, majonezu i czosnku.

Jak dołączyć do Akademii?

Udział w Akademii Lubella jest całkowicie bezpłatny. Nauczyciele mogą zarejestrować swoje klasy za pośrednictwem formularza na stronie www.akademialubella.pl. Po rejestracji placówki otrzymują dostęp do kompletu materiałów dydaktycznych: scenariuszy lekcji, prezentacji, baz wiedzy oraz gry słowno-towarzyskiej. Program można realizować do 26 czerwca 2026 roku.