Praca jelit to złożony i nieustanny proces, od którego w dużej mierze zależy nasze codzienne samopoczucie. To właśnie w układzie pokarmowym zachodzi rozkład i wchłanianie składników odżywczych, a także regulacja wielu funkcji organizmu. Gdy ten system działa prawidłowo, zwykle nie zwracamy na niego uwagi – jednak w momencie zaburzeń szybko pojawiają się sygnały, takie jak wzdęcia, uczucie ciężkości czy nieregularność wypróżnień. W niektórych przypadkach mogą one przybierać poważniejszą formę, prowadząc do schorzeń takich jak zespół jelita drażliwego czy nieswoiste choroby zapalne jelit.

– Jelita najlepiej funkcjonują wtedy, gdy dostają to, czego potrzebują w sposób powtarzalny, a więc poprzez codzienne, zróżnicowane wybory żywieniowe. Szczególną rolę odgrywają tu produkty fermentowane, które dostarczają żywych kultur bakterii, mogących współdziałać z mikrobiotą jelitową. Kluczowe znaczenie ma jednak regularność – to nie pojedyncze decyzje, ale ich powtarzalność tworzy środowisko, w którym jelita mogą pracować w sposób wspierający codzienny komfort – podkreśliła profesor Ewa Stachowska, kierownik Katedry Żywienia Człowieka i Metabolomiki na Pomorskim Uniwersytecie Medycznym w Szczecinie.

Właśnie dlatego Activia – marka znana z troski o komfort trawienia - zainicjowała multisensoryczną wystawę, ktorą do 21 czerwca można odwiedzać w Warszawie.  

Zdrowie jelit widziane od...środka

„Jelita? Wchodzę w to!” to wyjątkowa instalacja edukacyjna, która w angażujący sposób pomaga dzieciom i dorosłym lepiej zrozumieć mechanizmy działania układu pokarmowego. Inicjatywa pozwala każdemu dosłownie wejść do środka układu pokarmowego i przejść przez poszczególne etapy trawienia – zaczynając od ust, przez gardło, przełyk, żołądek, aż do jelita cienkiego i grubego. Jej celem jest nie tylko przybliżenie wiedzy o jelitach, ale także budowanie świadomości, która przekłada się na codzienne wybory i może pomóc ograniczyć dolegliwości, z którymi mierzą się miliony Polaków.
 

Co naprawdę dzieje się w jelitach?

To, co dzieje się w jelitach, jest jednym z najbardziej złożonych i jednocześnie kluczowych procesów w całym organizmie. Jelito cienkie, które może mieć nawet do 5 metrów długości, odpowiada za wchłanianie większości składników odżywczych, a dzięki milionom kosmków i mikrokosmków jego powierzchnia chłonna sięga nawet około 2 mln cm². Z kolei jelito grube odzyskuje nawet 90% wody z treści pokarmowej i stanowi środowisko życia dla mikrobioty jelitowej3. To właśnie tutaj widać wyraźnie, że jelita nie są wyłącznie narządem – pełnią rolę złożonego ekosystemu, w którym żyją biliony mikroorganizmów, a według badań ich liczba jest zbliżona do liczby komórek w ludzkim ciele.

Coraz więcej wiemy o mieszkańcach jelit, czyli mikrobiocie jelitowej. Tworzą ją zarówno przyjazne nam, jak i patogenne bakterie, wirusy i grzyby. To, co dzieje się w jelitach za ich sprawą może mieć wpływ nie tylko na proces wchłaniania składników pokarmowych, lecz także na nasze samopoczucie psychiczne, kondycję skóry czy nawet pracę pozostałych narządów. Na szczęście na to, co dzieje się w jelicie w dużym stopniu my mamy wpływ – przez dobre wybory żywieniowe, odpowiednią aktywność fizyczną czy wypoczynek – podkreśla profesor Ewa Stachowska.

Zadbaj o swoją mikrobiotę

Co zatem możemy zrobić, aby mikrobiota w naszych jelitach była różnorodna i przyczyniała się do prawidłowego przebiegu procesu trawienia? Ekspertka podkreśla, że kluczową rolę odgrywa nasza dieta. Im mniej przetworzoną żywność spożywamy, tym lepiej dla mikroogranizmów jelitowych. Dbajmy o to, by spożywać dużo błonnika, a także produkty fermentowane. Warto również sięgać po rośliny o zielonym kolorze liści oraz owoce jagodowe. Należy oczywiście pamiętać o odpowiednim nawodnieniu. Jelita w prawidłowym funkcjonowaniu wspiera także odpowiednia dawka ruchu oraz zdrowy sen i odpoczynek. Przewlekły stres i napięcie mogą odbić się na pracy układu trawiennego i powodować nieprzyjemne dolegliwości takie jak bóle brzucha, nudności czy biegunki.
 

Dowiedz się więcej!

Te i inne ciekawostki o układzie pokarmowym czekają na odwiedzających wystawę „Jelita? Wchodzę w to!”, która jest dostępna do 21 czerwca 2026 roku w Pawilonie nr 512 na Bulwarach Wiślanych przy Centrum Nauki Kopernik w Warszawie. Wstęp na wystawę jest darmowy, jednak obowiązuje rezerwacja miejsc: link.