Jakie wymagania musi spełniać paleta do transportu żywności?

Rozporządzenie (WE) nr 852/2004 nie określa jednego typu ani konstrukcji palety przeznaczonej do transportu żywności. Wymaga natomiast, aby podczas transportu ograniczać ryzyko zanieczyszczenia produktów. Z tego względu w praktyce przed wykorzystaniem palety ocenia się między innymi jej czystość, stan techniczny oraz ryzyko przeniesienia zanieczyszczeń na produkt lub jego opakowanie.

W praktyce oznacza to, że podczas oceny palety warto zwrócić uwagę przede wszystkim na:

• czystość powierzchni i brak pozostałości po wcześniejszych ładunkach;
• dobry stan techniczny, bez elementów mogących uszkodzić opakowanie produktu;
• brak nadmiernego zawilgocenia, widocznych śladów pleśni lub obecności szkodników;
• brak substancji i intensywnych zapachów, które mogłyby oddziaływać na przewożony towar;
• odpowiednią konstrukcję i nośność względem masy oraz sposobu rozmieszczenia ładunku;
• wymagania odbiorcy, zakładu produkcyjnego i danego łańcucha dostaw.

Sama wytrzymałość palety nie wystarczy więc do oceny, czy można wykorzystać ją przy produktach spożywczych. Równie istotny jest jej stan oraz sposób dotychczasowego użytkowania.

Czystość palety a bezpieczeństwo żywności

Palety dla przemysłu spożywczego funkcjonują w środowisku, w którym ograniczanie ryzyka zanieczyszczenia jest jednym z podstawowych wymagań. Dotyczy to zarówno przewozu, jak i magazynowania produktów.

Wilgoć, pleśń i zabrudzenia na palecie

Paleta nosząca wyraźne ślady zabrudzenia nie powinna trafiać pod ładunek spożywczy tylko dlatego, że nadal zachowuje odpowiednią nośność. Szczególnej kontroli wymagają zabrudzenia nieznanego pochodzenia, pozostałości substancji chemicznych, olejów oraz inne zanieczyszczenia, które mogłyby mieć kontakt z opakowaniem produktu.

Podobnie należy podejść do palet z widocznymi śladami pleśni czy nadmiernego zawilgocenia. W branży spożywczej ocena nośnika powinna uwzględniać nie tylko jego parametry konstrukcyjne, ale również warunki, w jakich będzie przechowywany i wykorzystywany.

Historia użytkowania palety również ma znaczenie

Szczególną uwagę warto poświęcić paletom znajdującym się już w obiegu. To, że paleta jest technicznie sprawna, nie oznacza automatycznie, że będzie odpowiednia do każdego kolejnego zastosowania.

Znaczenie ma między innymi rodzaj wcześniej przewożonych produktów. Jeżeli istnieje ryzyko pozostałości substancji mogących zanieczyścić żywność lub jej opakowanie, taki nośnik wymaga odpowiedniej oceny przed ponownym wykorzystaniem. Jest to zgodne z ogólną zasadą, zgodnie z którą przy zmianie rodzaju przewożonych towarów należy zapobiegać przenoszeniu zanieczyszczeń pomiędzy kolejnymi ładunkami.

Czy palety drewniane nadają się do transportu żywności?

Tak, palety drewniane do transportu żywności mogą być wykorzystywane w łańcuchu dostaw produktów spożywczych. Samo wykonanie nośnika z drewna nie wyklucza takiego zastosowania.

Znacznie ważniejsze są warunki, w których paleta będzie użytkowana, jej czystość, stan techniczny oraz sposób zabezpieczenia towaru. W typowych procesach logistycznych produkty spożywcze znajdują się dodatkowo w opakowaniach jednostkowych lub zbiorczych, na przykład kartonach, workach, skrzynkach czy pojemnikach.

Inaczej należy natomiast oceniać sytuację, w której materiał miałby pozostawać w bezpośrednim lub możliwym do przewidzenia kontakcie z samym produktem spożywczym.

Paleta a bezpośredni kontakt z żywnością

Warto rozróżnić paletę służącą do przewożenia zapakowanych produktów od materiałów rzeczywiście przeznaczonych do kontaktu z żywnością.

Rozporządzenie (WE) nr 1935/2004 obejmuje materiały i wyroby przeznaczone do bezpośredniego lub pośredniego kontaktu z żywnością, a także takie, w przypadku których można racjonalnie oczekiwać kontaktu z produktem lub migracji ich składników do żywności. Materiały objęte tymi zasadami nie mogą w normalnych warunkach użytkowania uwalniać składników w ilościach zagrażających zdrowiu ani powodujących niedopuszczalne zmiany właściwości żywności.

Dlatego przy planowaniu procesu logistycznego znaczenie ma nie tylko pytanie, z czego wykonana jest paleta, ale przede wszystkim w jaki sposób będzie oddzielona od przewożonego produktu.

ISPM 15 a palety do transportu żywności

W przypadku palet drewnianych często pojawia się również temat standardu ISPM 15. Nie należy jednak traktować go jako certyfikatu potwierdzającego, że dana paleta jest przeznaczona do żywności.

ISPM 15 jest standardem fitosanitarnym dotyczącym drewnianych materiałów opakowaniowych wykorzystywanych w handlu międzynarodowym. Jego zadaniem jest ograniczenie ryzyka rozprzestrzeniania organizmów szkodliwych wraz z drewnem wykorzystywanym między innymi do produkcji palet, skrzyń czy elementów zabezpieczających towary.

Kiedy paleta drewniana wymaga oznaczenia IPPC?

Wymagania ISPM 15 mają znaczenie przede wszystkim w międzynarodowym obrocie drewnianymi materiałami opakowaniowymi. Obowiązują między innymi przy wprowadzaniu takich materiałów na teren UE z państw trzecich, a przy eksporcie poza Unię zakres obowiązków zależy od wymagań kraju docelowego. W obrocie wewnątrz UE oznakowanie ISPM 15 co do zasady nie jest wymagane, z wyjątkiem określonych przypadków wynikających z przepisów fitosanitarnych.

Jedną z dopuszczonych metod jest obróbka cieplna HT. W takim procesie drewno musi osiągnąć w całym swoim przekroju, łącznie z rdzeniem, temperaturę co najmniej 56 °C przez minimum 30 nieprzerwanych minut. ISPM 15 wymaga również, aby objęty nim drewniany materiał opakowaniowy był wykonany z drewna okorowanego, z dopuszczeniem określonych niewielkich pozostałości kory. Palety spełniające wymagania standardu mogą zostać odpowiednio oznakowane znakiem IPPC przez uprawniony podmiot.

Nie oznacza to jednak, że każda paleta używana w krajowym transporcie produktów spożywczych musi posiadać znak IPPC. Są to wymagania fitosanitarne związane przede wszystkim z przemieszczaniem drewnianych materiałów opakowaniowych w handlu międzynarodowym.

Jak dobrać paletę drewnianą do transportu produktów spożywczych?

Dobór nośnika powinien zaczynać się od parametrów konkretnego ładunku. Standardowa europaleta może być odpowiednim rozwiązaniem dla wielu procesów, ale nie zawsze jej konstrukcja i wymiary będą optymalne dla danego produktu, opakowania zbiorczego czy linii produkcyjnej.

Przed zamówieniem warto określić masę ładunku, sposób jego rozmieszczenia, wymiary opakowań, warunki magazynowania oraz kierunek dalszego transportu. Jeżeli standardowe rozwiązanie nie odpowiada tym wymaganiom, możliwe jest zastosowanie palet drewnianych produkowanych według indywidualnej specyfikacji.

Ma to znaczenie nie tylko ze względu na wykorzystanie przestrzeni. Odpowiednie dopasowanie powierzchni i konstrukcji nośnika ułatwia stabilne rozmieszczenie ładunku oraz może ograniczyć ryzyko uszkodzenia opakowań podczas składowania i transportu.

Producent palet drewnianych a wymagania branży spożywczej

Przy wyborze dostawcy warto przekazać mu możliwie dokładne informacje dotyczące przyszłego zastosowania palety. Inne wymagania może mieć przedsiębiorstwo realizujące wyłącznie transport krajowy zapakowanych produktów, inne firma wysyłająca towary poza Unię Europejską, a jeszcze inne zakład wykorzystujący palety o niestandardowych wymiarach w zautomatyzowanym procesie magazynowym.

Współpraca z producentem palet drewnianych, takim jak Kampol Logistyka, pozwala dobrać wymiary i konfigurację nośnika do potrzeb konkretnego procesu. Firma produkuje palety drewniane w różnych rozmiarach i konfiguracjach oraz oferuje obróbkę fitosanitarną stosowaną przy przygotowywaniu drewnianych materiałów opakowaniowych zgodnie z ISPM 15.

Przy bardziej wymagających dostawach takie ustalenia warto przeprowadzić jeszcze przed rozpoczęciem produkcji palet. Ogranicza to ryzyko sytuacji, w której gotowy nośnik okazuje się niedopasowany do produktu, systemu magazynowego lub wymagań obowiązujących na rynku docelowym.

Co sprawdzić przed załadunkiem żywności na paletę?

Nawet prawidłowo dobrana paleta drewniana powinna zostać oceniona przed wykorzystaniem. Kontrola nie musi być skomplikowana, ale powinna obejmować stan elementów konstrukcyjnych, powierzchnię palety, ewentualne zabrudzenia, ślady zawilgocenia oraz widoczne uszkodzenia.

Należy również upewnić się, że sposób ustawienia i zabezpieczenia produktów nie powoduje ryzyka uszkodzenia ich opakowań. Przy transporcie zagranicznym trzeba dodatkowo zweryfikować wymagania dotyczące drewnianych materiałów opakowaniowych obowiązujące w kraju docelowym.

Bezpieczny transport żywności zaczyna się jeszcze przed załadunkiem

Nie ma jednego parametru, który automatycznie czyni paletę odpowiednią dla całej branży spożywczej. O jej przydatności decydują wspólnie stan techniczny, czystość, historia użytkowania, rodzaj produktu, sposób jego opakowania oraz warunki dalszego transportu.

Dlatego paletę warto traktować jako integralny element procesu logistycznego, a nie jedynie powierzchnię, na której ustawiany jest towar. Odpowiednio dobrany i kontrolowany nośnik pomaga utrzymać właściwe warunki transportu, chronić opakowania oraz ograniczać ryzyko zanieczyszczenia produktów na kolejnych etapach łańcucha dostaw.