Produkcja sprzedana wódki czystej w pierwszym półroczu 2026 r. zmniejszyła się o blisko 19%, a jej spożycie spadło o ponad 20%. Jednocześnie maleją wpływy z akcyzy od napojów spirytusowych. Branża szacuje, że przy utrzymaniu obecnego trendu mogą być one na koniec roku o ponad 1 mld zł niższe niż w 2025 r.

Rynek wódki pod presją trendów konsumenckich

Według danych GUS w pierwszym półroczu 2026 roku produkcja sprzedana wódki czystej zmniejszyła się o blisko 19%[i] w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku. Zbiegło się to z dużym spadkiem spożycia wódki czystej, aż o 20%[ii]. W przypadku pozostałych kategorii napojów spirytusowych również odnotowano spadki, sięgające od 2% do nawet 10% w przypadku ginu.

Przyczyn należy szukać w zmianach trendów konsumpcji alkoholu. CBOS odnotował[iii], że odsetek osób sięgających po alkohol (73%) jest mniejszy o 8 punktów procentowych niż przed siedmioma laty i w ogóle najmniejszy w ciągu ostatnich 30 lat objętych analizą. Wśród powodów takiej zmiany wymieniane są zainteresowanie zdrowym stylem życia (57%) oraz ogólny brak potrzeby sięgania po alkohol (51%)[iv].

CBOS wskazuje także, że konsumenci zmienili swoje preferencje dotyczące wybieranych alkoholi: czystą wódkę wskazuje jedynie 13% respondentów, podczas gdy wino 32%, a piwo 30% badanych. Następstwem odchodzenia od konsumpcji mocnych alkoholi jest rozwój nowych kategorii, w tym niskoalkoholowych gotowych koktajli (RTDs), które w 2025 r. zwiększyły wartość sprzedaży o ponad 15%[v].

Równolegle rośnie segment produktów 0,0%. W 2025 r. jego wartość wzrosła o 13% rok do roku, a wolumen sprzedaży zwiększył się o ponad 30%[vi]. Jednak wyroby te wartościowo i wolumenowo nie nadrabiają ubytków w kategorii czystej wódki.

Mniej pieniędzy w budżecie

Ministerstwo Finansów podało, że wpływy budżetowe z akcyzy od napojów spirytusowych w okresie od stycznia do maja 2026 r. spadły o 13% rok do roku[vii], pomimo obowiązywania wyższych stawek akcyzy. Jeśli ten trend się utrzyma, kwota z akcyzy od napojów spirytusowych, która zasili tegoroczny budżet, będzie o ponad 1 mld zł mniejsza niż w 2025 r.

– Pierwsze pięć miesięcy roku przynosi zazwyczaj 35-37% rocznych wpływów z akcyzy od napojów spirytusowych. Przy obecnym spadkowym trendzie tegoroczne wpływy z pewnością nie osiągną poziomu założonego w budżecie państwa. Branża od dawna zwraca uwagę, że kolejne podwyżki podatków prowadzą do spadku legalnej sprzedaży, a w konsekwencji także wpływów budżetowych. Potwierdza to choćby wzrost szarej strefy. Z wyliczeń IPAG wynika, że w latach 2024-2025 z nielegalnej produkcji bądź przemytu pochodziło łącznie ok. 40 mln litrów czystego alkoholu, że tylko w 2025 r. budżet państwa mógł stracić z tego tytułu 1,8 mld zł – mówi Karol Stec, prezes Zarządu Związku Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy.

Kumulacja obciążeń dla legalnego rynku

Spadki wpływów z akcyzy są tym bardziej niepokojące, że następują przy już obowiązujących stawkach wynikających z obecnej Mapy Akcyzowej. Mimo tego Ministerstwo Finansów zapowiada kolejną podwyżkę akcyzy o dodatkowe 15% w 2027 r., co oznaczałoby łącznie wzrost obciążeń o 20,47%. Jednocześnie resort planuje czterokrotne podwyższenie opłaty od małych opakowań alkoholu, a Ministerstwo Zdrowia wspólnie z Ministerstwem Finansów rozważa wprowadzenie nowej daniny w wysokości 0,25% wartości sprzedaży wyrobów alkoholowych i tytoniowych.

Kumulacja obciążeń może prowadzić do dalszego ograniczenia legalnej produkcji i sprzedaży, zwiększenia szarej strefy oraz kolejnego spadku wpływów budżetowych. Konsekwencje będą odczuwalne zarówno przez producentów, jak i sektory powiązane z branżą spirytusową.

Spadek produkcji poturbuje rolników

Branża spirytusowa tworzy popyt na produkty i usługi innych sektorów, w tym rolnictwa, przemysłu opakowań, transportu i logistyki oraz HoReCa. Jak wynika z szacunków IERiGŻ, przemysł spirytusowy zużywa 1,6 mln ton zbóż oraz 38 tys. ton ziemniaków. Te powiązania stymulują produkcję i zatrudnienie, co przekłada się na wyższy poziom PKB. Łącznie wartość PKB pośrednio kreowanego przez przemysł spirytusowy wynosi 12,3 mld zł[viii].

– Konsekwencje kurczącego się rynku wyrobów spirytusowych będą odczuwane także przez sektory powiązane, w tym rolnictwo. Branża znacząco zmniejszy zapotrzebowanie na podstawowe surowce wykorzystywane przez producentów, głównie zboża i ziemniaki. Sytuacja ta nie pozostanie bez wpływu na kondycję dostawców i miejsca pracy – ostrzega Karol Stec.

[i] GUS: spadek produkcji sprzedanej wódki czystej w I połowie 2026 r. w porównaniu z analogicznym okresem 2025 r. o 18,77% (liczony w wolumenie alkoholu 100%).
[ii] GUS: spadek spożycia wódki czystej w I połowie 2026 r. w porównaniu z analogicznym okresem 2025 r. o 20,20%.
[iii] CBOS, „Postawy wobec alkoholu”, 2026.
[iv] Tamże.
[v] NielsenIQ: „Rynek alkoholowy 2024-2025”.
[vi] Tamże.
[vii] Wnp.pl: „MF: wpływy z akcyzy od alkoholu etylowego niższe o 13 proc. po pięciu miesiącach br.”, dostęp 27.08.2026 r.
[viii] Raport CALPE: „Branża spirytusowa i jej znaczenie dla gospodarki”, 2025.